Deze week verscheen de voorjaarsaanbieding van Uitgeverij kleine Uil. Daarin ook de aankondiging van mijn nieuwe boek: Nul meter afstand. Een novelle over online dating en het verlangen naar echt contact.
Zie hier de volledige voorjaarsaanbieding van Uitgeverij kleine Uil.
Er zijn werklui in huis die onze badkamer renoveren. Een transistorradio schalt, er wordt getimmerd, geboord, en continu gemoedelijk gepraat in een taal die ik niet versta. Koffie zetten ze met hun eigen Senseo-apparaat. Alle dagen dragen ze dezelfde kleding. Weinig ontroert mij meer dan ingedroogde verfspatten op afgedragen spijkerbroeken.
Ik kom uit een omgeving van klussende mannen, familie, naaste buren en van een straat verder. Thuis zeiden ze dat ik beter onderwijzer kon worden.
Met die hersens van jou.
Kijk eens naar oom die en die, z’n hele sodemieter naar de verdommenis.
Dat moet jou niet overkomen.
Erger dan een nekhernia van het sjouwen was een beessie op je rug.
Soms werd er tegen hongerloon zwart gewerkt, want niemand had de moed veel te vragen. Alleen bij mensen die uit de hoogte deden of nooit koffie of een gevulde koek gaven, werd een uur extra in rekening gebracht. Al die klussende mannen waren ver voor hun pensioen lichamelijk gesloopt. Er leeft er geen een meer.
Klussende mannen over de vloer geeft ongemak en niet zozeer vanwege de geluidsoverlast. Lees de volledige column op Tzum.
Op Eerste Kerstdag publiceerde Tzum de favoriete boeken van alle medewerkers. Hieronder mijn bijdrage.
1 Umberto Saba – Voor de vogels en een vriend. Poëzie, proza en brieven
Deze zomer verscheen Hij/hem. Een ABC van Regenboogboeken, waarvan ik samen met Coen Peppelenbos en Doeke Sijens de redactie vormde. We hadden een tiental auteurs gevraagd een essay te schrijven over hun favoriete Regenboogboek. Een van de auteurs, Th. van Os, koos – staand voor zijn boekenkast, terwijl we telefonisch verschillende mogelijkheden doornamen – voor Ernesto van Umberto Saba. Ernesto? Saba? En ik dacht nog wel goed op de hoogte te zijn. Van Os schreef vervolgens een prikkelend essay over Ernesto en maakte mij nieuwsgierig. Meer dan vijftien jaar geleden verscheen een bloemlezing uit het werk van Saba in het Nederlands: Voor de vogels en een vriend, gekozen, vertaald en bezorgd door Yolanda Bloemen. In deze bloemlezing is Ernesto volledig opgenomen. Het lag in grote stapels in de ramsj, maar toentertijd ging ik eraan voorbij (vanwege het lelijke omslag). Onterecht. Ernesto is prachtig en ook het andere werk van Umberto Saba behoort voor mij tot de verrassing van 2023.
Mijn vader heette in mijn jongensleven
‘de schurk’, een jaar of twintig lang, totdat
ik zag dat hij een jongen was gebleven,
een dromer, van wie ik mijn gave had.
2 Alexander Snegirjov – Ik schrijf u vanuit Moskou. Een verboden dagboek
Een dagboek over 2022 en de eerste helft van 2023 van de Russische schrijver. Om de oorlog in Oekraïne beter te begrijpen, om Rusland beter te begrijpen, om de Russische kijk op het Westen te ontdekken. Een aanrader voor wie denkt zonder kleerscheuren buiten oorlog te kunnen blijven.
24 augustus. ‘Ik vraag me af of Poetin in feite niet het einde van de wereld aan het organiseren is. Onsterfelijkheid bestaat niet maar de mens heeft wel de drang om te leven. Als het je dan niet lukt om eeuwig te leven, waarom zou je dan de hele wereld niet in je graf meeslepen? Zodat je je niet de verliezer hoeft te voelen en het niet eenzaam hebt.’ (vertaling Seijo Epema)
3 Tove Ditlevsen – Afhankelijkheid
Door de Nederlandse vertaling van de biografie (ook in handen van Lammie Post-Oostenbrink), kon ik het niet laten om Afhankelijkheid van Tove Ditlevsen te herlezen. En weer word ik gegrepen. ‘Zou ik hem de waarheid vertellen? Hem vertellen dat ik verliefd was geworden op een doorzichtige vloeistof in een spuit en niet op de man die de spuit vasthield?’
Sinds enige tijd scrol ik me suf op Twitter. Ik lees en kijk veel, geef likes bij tweets over literaire zaken, zet de link naar deze column erop. Ik ken inmiddels ieders standpunt over de conflicten in de wereld. Geharnaste standpunten. Zelden komt iemand op een mening terug en als het gebeurt, volgt er doorgaans een maar. Is Twitter een fijne wereld? Zelden. Doet het iets met mij? Absoluut. Een van mijn laatste verslavingen is Thieves getting fucked. Tientallen filmpjes waarin het met de overvaller bijzonder slecht afloopt. Een man berooft een vrouw, rent weg en wordt door een bus aangereden. Karma, zegt het onderschrift. Een winkelier trekt sneller zijn pistool dan de dief, met noodlottige gevolgen. Stuk voor stuk eindigen de filmpjes met een stervende overvaller in een plas bloed. Ik betrapte mezelf erop dat ik doorscrollend naar het volgende filmpje telkens dacht: Net goed.
De genadeloze gedachte van een toekijker.
Net goed. Daar lag hij. Had hij maar niet met een pistool moeten zwaaien.
Denk ik aan covid en lockdowns, dan denk ik aan Tove Ditlevsen. Het was december 2020, we leefden in een land van mondkapjes en anderhalve meter afstand. We groetten met de hand op ons hart of met de vuisten tegen elkaar. Het gerucht ging dat de drie zoenen nooit meer terugkeerden.
Ook bij ons was het sociale leven grotendeels stilgevallen. R. en ik vierden kerstmis zonder bezoek of uitstapje. Er was wel een boom en daar lagen nog altijd cadeautjes onder, misschien wel meer dan anders, want we hadden er tijdens de lockdown een sport van gemaakt elke gelegenheid aan te grijpen elkaar met een cadeautje te troosten. Verrast worden of de ander verrassen is zeer troostvol kan ik zeggen.
In die dagen kreeg ik de Kopenhagen-trilogie van Tove Ditlevsen, de Deense schrijfster die in 1976 een einde aan haar leven had gemaakt. Lees hier de volledige column.
Zojuist ontving ik via Facebook een vriendschapsverzoek van mijn overleden moeder. Haar naam en foto (een vakantiekiekje uit de tijd dat ze, voor haar doen, redelijk gezond was) verschenen op mijn beeldscherm. Ze is in 2019 overleden.
Het kon geen toeval zijn. Mijn leven was in onrustig weer beland en geregeld dacht ik: ik moet mijn moeder even bellen. Om vervolgens door de volgende gedachte schaakmat gezet te worden: o nee, dat kan niet meer. Nu deed ze een vriendschapsvoorstel op een account waar ik niet veel mee doe. Ik zal het even uitleggen. Sla de volgende alinea gerust over als je die te gedetailleerd vindt.
Tot dit voorjaar deed ik, om uiteenlopende redenen, niet aan Facebook. Tot ik deze community vond rondom een oude liefde van mij: een jarentachtig-discoband. Van één van hun liedjes wilde ik graag weten welke van de twee zangeressen het had gezongen.
Als ik eerlijk ben, ik wil dat al weten sinds 1981.
Afijn, ik overstag, account aangemaakt, lid geworden van die community (Willkommen Eric!) en meteen die vraag gesteld.
Maar een antwoord kwam er niet. Lees verder op Tzum.
Dit weekend ruilde ik de hedendaagse slachtpartijen in voor die uit de eerste eeuw na Christus. Ik sloot de gordijnen, deed mijn telefoon uit (niet de code vergeten) en trok me terug met Tom Holland: Pax. Oorlog en vrede in het gouden tijdperk van Rome. Er zijn mannen die elke dag wel een keer aan het Romeinse rijk denken – het is een trending vraag op internet, Google er maar eens op. Ik beken, ik hoor ook tot die groep.
Pax stelt niet teleur als je jezelf op wreedheden wil trakteren. Het loopt uit de hand wanneer Nero tot zelfmoord wordt gedwongen en, in het befaamde jaar 69, vier keizers een gooi naar de macht doen. Eerst wordt Galba over de kling gejaagd. Met zijn afgeslagen hoofd wordt door de straten van Rome gehost. Zijn opvolger Otho beëindigt zijn korte keizerschap met zelfmoord. Nog slechter vergaat het Vitellius, ‘poepertje’ voor intimi omdat hij in zijn jonge jaren de schandknaap van Tiberius was. In december 69 wordt zijn lijk van de Trap der Zuchten gegooid om vervolgens in de Tiber te verdwijnen. Met Vespasianus als vierde keizer eindigt de Burgeroorlog, maar dan zijn er tijdens opstanden aan de randen van het hele keizerrijk en de vernietiging van de stad Cremona wel tienduizenden mensen door geweld om het leven gebracht. Lees verder op Tzum.
Begin november ben ik in Nijmegen op een avond over regenboogboeken: Lekker anders lezen! Een inspiratie-avond over Regenboogliteratuur. Ontdek nieuwe boeken, deel je enthousiasme over je favoriete regenboogboek, luister naar prozafragmenten en gedichten.
Vrijdag 3 november 2023 Inloop 19.30 | aanvang 20.000
Toegang gratis
Het Roze Huis, Nijmegen Sint Anthoniusplaats 1
Met de volgende gasten:
Marjolein Hordijk – bibliothecaris bij Openbare Bibliotheek Gelderland Zuid; Frank Norbert Rieter – auteur en theatermaker uit Nijmegen; Eric de Rooij– auteur en mede samensteller van Hij/hem, een ABC van regenboogboeken
De avond wordt muzikaal omlijst door Theatergroep Augustus
‘Mag ik u vragen, hoort u tot de andere sekse?’
We zitten in een eenpersoonskamer, ik op een klapstoel, zij aan een handvol kabels en slangen, kussen in de rug. Twintig minuten geleden stapte ik bij haar binnen. Ze is nabij de dood geweest. Opeens overkomt je iets en dan kan het lieve leven opeens voorbij zijn – en ik hou zo van het leven, zegt ze. Er is een klik. Soms is dat zo. Dat zit in het eerste oogcontact, in de eerste woorden bij binnenkomst, de timing. Het komt door iets dat pas in de loop van het gesprek duidelijk wordt. Lees de volledige column op Tzum.
(Foto: de Leidse auteurs van Hij/hem. Een ABC van Regenboogboeken: van links naar rechts: Looi van Kessel, Nick Tomberge, Ronny Boogaart, Matthijs Looij, Martijn Nicolaas)
Na twee mooie jaren bij Literair Nederland (en 62 columns verder), verscheen deze week mijn eerste column op Tzum, literair weblog. In ‘Het verbond van mannen’ gaat het over Peter van Straaten, Moby Dick, One flew over the cuckoo’s nest en male-bonding. Allemaal dankzij het boek Radeloze helden van Maaike Meijer.
“Ik stak de straat over en liep een tekening van Peter van Straaten in. Een hip geklede vader van begin dertig met in een buggy zijn zoontje. Hij buigt naar het kind – krulletjes, rond gezicht – en zegt op een toon zoals volwassenen tegen hele kleine kinderen praten: ‘Papa krijgt een beetje genoeg van het gedrag van mama.’ Het perfecte Peter van Straaten-plaatje, met het jongetje dat zwijgend maar verbaasd omhoog naar zijn vader kijkt. (…)”
Lees hier verder.
Eric de Rooij 